Đây là một bài viết mang tính “khai sáng nhập môn” dành cho những ai vẫn còn thấy khó hiểu khi đọc Rừng Na Uy . Nội dung khá dài, nhưng dù đ...
Đây là một bài viết mang tính “khai sáng nhập môn” dành cho những ai vẫn còn thấy khó hiểu khi đọc Rừng Na Uy. Nội dung khá dài, nhưng dù đọc đến đâu, bạn cũng sẽ thu được một góc nhìn đáng suy ngẫm.
Nếu không có nhiều thời gian, bạn có thể kéo xuống phần kết luận. Tuy nhiên, vì đây là bài phân tích dành cho người muốn thực sự hiểu tác phẩm, nên việc đã đọc nguyên tác ít nhất một lần là điều gần như bắt buộc. Cá nhân tôi vẫn cho rằng Rừng Na Uy là cuốn tiểu thuyết nên đọc hai lần. Lần đầu để cảm nhận câu chuyện, lần thứ hai mới bắt đầu hiểu những gì Murakami thực sự muốn nói.
Theo thời gian, cách nhìn của tôi về cuốn sách này cũng thay đổi. Những điều từng nghĩ mình đã hiểu khi còn trẻ dần trở nên chưa đủ. Chính vì vậy, tôi viết lại bài phân tích này với mong muốn lý giải những câu hỏi mà độc giả thường tranh luận nhất về Rừng Na Uy.
Điều khiến tôi yêu thích tác phẩm này nằm ở chỗ nó rất đời. Murakami từng gọi đây là một tác phẩm hiện thực. Nghe có vẻ khó tin khi trong truyện có quá nhiều cái chết và bi kịch, nhưng nếu nhìn sâu vào thế giới nội tâm của các nhân vật, bạn sẽ nhận ra họ chẳng khác chúng ta là bao.
Cánh cửa đầu tiên dẫn vào khu rừng: Kizuki
Muốn hiểu Rừng Na Uy, trước tiên phải hiểu Kizuki.
Đúng vậy, chính là nhân vật gần như biến mất khỏi câu chuyện ngay từ đầu. Thời lượng xuất hiện không nhiều, nhưng lại là chiếc chìa khóa mở ra toàn bộ thế giới cảm xúc của Naoko và Watanabe.
Đây cũng là điểm cho thấy sự tinh tế trong cách viết của Murakami. Ông gần như không thừa một câu nào khi xây dựng nhân vật này. Nếu không hiểu Kizuki, rất khó để hiểu được những mối quan hệ chồng chéo và đầy mâu thuẫn phía sau.
Ấn tượng bề ngoài
Nhìn từ bên ngoài, Kizuki và Naoko dường như là một cặp đôi hoàn hảo.
Hai người lớn lên cùng nhau từ thuở nhỏ. Nhà chỉ cách nhau chưa đầy trăm mét. Họ thường xuyên ăn cơm cùng gia đình đối phương, qua lại như người một nhà. Mối quan hệ ấy được cả hai bên gia đình mặc nhiên thừa nhận từ rất sớm.
Naoko từng kể rằng cô và Kizuki thân thiết đến mức không tồn tại khoảng cách giữa hai người. Họ nhìn thấy cơ thể nhau từ khi còn nhỏ, cùng lớn lên trong một thế giới gần như tách biệt khỏi những quy tắc thông thường của xã hội.
Trong ký ức của Naoko, họ giống như hai đứa trẻ trên một hòn đảo hoang, vô tư và gắn bó đến mức chẳng còn nhận ra ranh giới giữa bản thân và đối phương.
Sau khi Kizuki qua đời, Naoko vẫn luôn nhớ đến anh. Khi tựa đầu lên vai Watanabe, người cô nghĩ đến vẫn là Kizuki. Trong viện điều dưỡng Ami, cô cũng từng nói rằng mình đã thật lòng yêu Kizuki biết bao.
Nếu chỉ nhìn vào những chi tiết ấy, ai cũng sẽ nghĩ đây là một tình yêu sâu đậm.
Nhưng thực tế có thể hoàn toàn ngược lại.
Những gì thực sự đã xảy ra
Khi Naoko phải trải qua ca phẫu thuật lồng ngực, Kizuki chỉ đến thăm cô đúng hai lần.
Lần đầu, anh bóc vài quả quýt rồi vội vã ra về.
Lần thứ hai, anh đi cùng Watanabe, mang theo hộp sô-cô-la đã chảy và sau đó còn rủ bạn đi đạp xe.
Nếu một người mình yêu phải trải qua cuộc phẫu thuật nghiêm trọng mà bản thân lại gần như thờ ơ, điều đó nói lên điều gì?
Đó không phải một cơn cảm lạnh thông thường. Đó là một ca phẫu thuật lớn.
Chúng ta thường nghe Naoko biện hộ rằng Kizuki không thích bệnh viện. Nhưng liệu sự ghét bỏ bệnh viện có đủ để khiến một người bỏ mặc người mình yêu trong lúc khó khăn nhất?
Nếu việc không xuất hiện bên cạnh người yêu vẫn được gọi là tình yêu, vậy những người ngày đêm túc trực chăm sóc đối phương phải được gọi là gì?
Sự thật đôi khi rất đơn giản: nếu thực sự quan tâm, người ta sẽ tìm cách xuất hiện.
Bên cạnh đó, Kizuki cũng từng nói với Naoko rằng mối quan hệ của họ không hẳn là tình yêu. Theo anh, họ đã ở cạnh nhau quá lâu đến mức nhầm lẫn giữa tình yêu với sự quen thuộc và lệ thuộc.
Đó là một chi tiết cực kỳ quan trọng.
Khi tình cảm dần thay đổi, con người thường không lập tức rời bỏ nhau. Họ do dự, tiếc nuối, thậm chí không biết phải mở lời như thế nào. Giống như nhân vật Ito trong truyện từng muốn chia tay bạn gái nhưng không biết phải nói ra sao.
Kizuki cũng ở trong hoàn cảnh tương tự.
Anh nhận ra mối quan hệ giữa mình và Naoko đã không còn là tình yêu, nhưng đồng thời cũng hiểu rằng họ đã gắn bó quá sâu vào cuộc sống của nhau.
Nếu chia tay, liệu họ có thực sự tách rời được không?
Có những cặp đôi chia tay rồi trở thành người xa lạ. Nhưng với Kizuki và Naoko, điều đó gần như bất khả thi. Cuộc sống, gia đình và tuổi thơ của họ đã hòa vào nhau từ quá lâu.
Chính vì vậy, Kizuki không rời đi.
Nhưng việc không rời đi không đồng nghĩa với việc còn yêu.
Có lẽ đó cũng là lý do trước khi tự sát, anh không gặp Naoko lần cuối.
Không phải vì căm ghét.
Mà bởi với anh, điều đó đã không còn cần thiết nữa.
Dẫu vậy, không thể nói Kizuki hoàn toàn vô cảm.
Tình yêu có thể mất đi, nhưng hơn mười năm đồng hành vẫn để lại những tình cảm khác: sự thương xót, sự lưu luyến, cảm giác không nỡ làm tổn thương người từng quan trọng với mình.
Con người vốn phức tạp như thế.
Tình yêu không phải là thứ cảm xúc duy nhất tồn tại trong một mối quan hệ.
Và có lẽ chính điều đó đã khiến Kizuki tiếp tục chịu đựng, tiếp tục che giấu suy nghĩ thật của mình cho đến phút cuối cùng.
Naoko có yêu Watanabe không?
Nhiều người cho rằng câu trả lời là có.
Lý do rất đơn giản: Naoko không thể gần gũi với Kizuki, nhưng lại từng lên giường với Watanabe. Điều đó chẳng phải chứng minh cô yêu Watanabe sao?
Thực ra chưa chắc.
Nếu nhìn kỹ những gì Murakami viết, ta sẽ thấy tác giả đã nhiều lần phủ nhận điều đó.
Trước hết, trước khi qua đời, Naoko từng tâm sự với Reiko rằng việc quan hệ thể xác luôn mang lại cho cô cảm giác bị xâm phạm, giống như một sự can thiệp từ bên ngoài. Cảm giác ấy không chỉ xuất hiện với Kizuki mà cả với Watanabe.
Nói cách khác, việc cô trao thân cho Watanabe không đồng nghĩa với tình yêu.
Hơn nữa, hai người chỉ gần gũi đúng một lần. Sau đó, mọi chuyện lại rơi vào bế tắc như khi cô còn ở bên Kizuki.
Nhưng bằng chứng rõ ràng nhất lại nằm ở chính Watanabe.
Ngay những trang đầu của tiểu thuyết, khi đã 37 tuổi và nhìn lại tuổi trẻ của mình, Watanabe khẳng định một điều rất dứt khoát:
"Naoko chưa từng yêu tôi."
Đây không phải lời nói của một chàng trai trẻ đang chìm trong cảm xúc, mà là suy nghĩ của một người đàn ông đã đi qua nhiều năm tháng, đủ trưởng thành để nhìn lại quá khứ một cách tỉnh táo.
Murakami gần như đã nói thẳng với người đọc ngay từ đầu.
Naoko không yêu Watanabe.
Nếu vậy, một loạt câu hỏi lập tức xuất hiện.
Tại sao Naoko lại có thể gần gũi với Watanabe ngay lần đầu?
Vì sao cô luôn đối xử với anh dịu dàng đến thế?
Vì sao cô viết thư, đan áo len, mong anh đến thăm ở Ami Hostel?
Vì sao cô từng nói muốn anh chờ mình hồi phục?
Tất cả những điều ấy, nếu không phải tình yêu, thì là gì?
Vì sao Naoko chọn Watanabe?
Để hiểu điều này, cần tách thành hai vấn đề khác nhau.
Thứ nhất, vì sao cô chọn Watanabe.
Thứ hai, vì sao cô quyết định trao thân cho anh.
Trong một lần trò chuyện ở Ami Hostel, Naoko từng nói với Watanabe một câu đại ý:
"Anh nghĩ tôi có thể tùy tiện ngủ với bất kỳ ai sao?"
Câu hỏi ấy không được giải thích ngay, nhưng thực ra Murakami đã gieo câu trả lời từ rất sớm.
Đó là hình ảnh cái giếng xuất hiện ở phần mở đầu cuốn sách.
Một cái giếng sâu nằm đâu đó giữa khu rừng, nơi chỉ cần sơ sẩy là có thể rơi xuống và biến mất mãi mãi. Không ai tìm thấy. Không ai cứu được.
Nhiều người xem đây chỉ là một hình ảnh mang tính biểu tượng.
Nhưng với Naoko, cái giếng ấy gần như tồn tại thật trong thế giới tinh thần của cô.
Nó tượng trưng cho nỗi cô độc, cho sự sụp đổ tinh thần và cho cái chết luôn chực chờ phía trước.
Thế nhưng Naoko từng nói rằng chỉ cần đi cùng Watanabe, cô sẽ không rơi xuống cái giếng đó.
Cô không biết vì sao.
Chỉ đơn giản là tin như vậy.
Đó mới chính là lý do cô lựa chọn Watanabe.
Không phải vì yêu.
Mà vì anh đại diện cho hy vọng cuối cùng giúp cô bám víu vào cuộc sống.
Sau cái chết của Kizuki, Watanabe trở thành người duy nhất còn sót lại từ thế giới cũ.
Anh là người bạn duy nhất của Kizuki.
Là nhân chứng duy nhất cho quãng thời gian tuổi trẻ của họ.
Ở một góc độ nào đó, Watanabe giống như sợi dây cuối cùng còn nối Naoko với Kizuki và với cuộc sống trước đây.
Có lẽ trong vô thức, Naoko tin rằng nếu ở bên Watanabe, cô sẽ không bị bóng tối nuốt chửng.
Vì sao Naoko trao thân cho Watanabe?
Nhưng tin tưởng một người không đồng nghĩa với việc phải lên giường với người đó.
Vậy tại sao Naoko vẫn làm như thế?
Bởi cô cần một mối liên kết đủ mạnh để tự thuyết phục bản thân rằng mình vẫn còn lý do để sống tiếp.
Trong suy nghĩ của Naoko, tình dục luôn gắn liền với tình yêu.
Đó là cách cô định nghĩa tình yêu.
Nếu đã yêu ai đó, cơ thể sẽ mở lòng với người ấy.
Nếu có thể trao thân cho Watanabe, điều đó chứng minh cô yêu anh.
Mà nếu yêu anh, cô sẽ có một sợi dây kết nối với thế giới bên ngoài.
Từ đó, cô có lý do để tiếp tục sống.
Nói cách khác, việc gần gũi với Watanabe không xuất phát từ tình yêu.
Mà xuất phát từ bản năng sinh tồn.
Cơ thể cô đang cố tìm kiếm một chiếc phao cứu sinh.
Đáng tiếc, theo thời gian, Naoko dần nhận ra đó chỉ là sự níu kéo tuyệt vọng.
Mối liên kết mà cô cố gắng xây dựng chưa bao giờ thực sự tồn tại.
Và khi nhận ra điều ấy, niềm hy vọng cuối cùng cũng sụp đổ.
Trầm cảm trong "Rừng Na Uy": Bi kịch bị bỏ qua
Muốn hiểu Naoko, cần hiểu căn bệnh mà cô mang theo suốt cả cuộc đời.
Trong tác phẩm, không chỉ Naoko mà cả chị gái cô, người chú của cô và Kizuki đều mang những dấu hiệu rõ rệt của trầm cảm.
Theo cách nhìn của bài viết này, căn bệnh của Naoko có thể mang yếu tố di truyền.
Người chú từng tự sát.
Chị gái cũng kết thúc cuộc đời mình theo cách tương tự.
Bề ngoài họ đều là những người bình thường, thậm chí xuất sắc, nhưng bên trong lại âm thầm chống chọi với những vấn đề tâm lý nghiêm trọng.
Cái chết của Kizuki chính là cú sốc kích hoạt mọi thứ trong Naoko.
Từ đó, tình trạng của cô ngày càng xấu đi.
Về sau, cô thường xuyên cảm thấy Kizuki đang gọi mình trong bóng tối.
Anh đứng ở đâu đó, vẫy tay và bảo cô bước tới.
Đó không còn đơn thuần là nỗi nhớ.
Đó là dấu hiệu cho thấy thế giới tinh thần của cô đang dần tan rã.
Murakami không mô tả Naoko như một bệnh nhân tâm thần điển hình.
Ngược lại, ông khiến cô hiện lên dịu dàng, thông minh và đầy cuốn hút.
Chính vì thế, cả Watanabe lẫn độc giả đều dễ bị đánh lừa.
Người ta quên mất rằng Naoko đang sống trong một cơ sở điều trị tâm lý dành cho những người có vấn đề nghiêm trọng.
Mọi thứ ở Ami Hostel trông giống một thiên đường yên bình: chơi đàn, học ngoại ngữ, hái nấm, đan len.
Nhưng đằng sau vẻ thanh bình ấy là những con người đang vật lộn với bệnh tật mỗi ngày.
Watanabe không nhận ra mức độ nghiêm trọng của tình trạng đó.
Anh nhìn thấy một Naoko xinh đẹp và mong manh.
Anh nghĩ chỉ cần yêu đủ nhiều là có thể cứu cô.
Nhưng căn bệnh ấy chưa bao giờ đơn giản như vậy.
Trầm cảm không chỉ là buồn bã.
Nó có thể khiến con người mất phương hướng, thu hẹp khả năng giao tiếp, rơi vào mặc cảm sâu sắc và dần mất đi động lực sống.
Kizuki luôn cảm thấy mình chẳng làm được điều gì ra hồn.
Naoko liên tục thấy có lỗi với người khác.
Đó đều là những biểu hiện quen thuộc của người mắc trầm cảm.
Điều đau lòng nhất là khi bệnh tiến triển đến giai đoạn cuối, không chỉ niềm vui biến mất.
Ngay cả nỗi đau cũng biến mất.
Sự sợ hãi cũng biến mất.
Cái chết khi ấy không còn là điều đáng sợ.
Nó chỉ giống như một lựa chọn bình thường trong cuộc sống.
Giống như quyết định hôm nay ăn cơm hay ăn bánh mì.
Và có lẽ đó chính là lý do những người như Kizuki hay Naoko cuối cùng lại có thể bình thản bước về phía cái chết đến vậy.
Tình cảm thật sự Naoko dành cho Watanabe
Naoko không yêu Watanabe.
Nhưng điều đó không có nghĩa cô không trân trọng anh.
Ngược lại, cô dành cho anh rất nhiều tình cảm.
Sự tin tưởng.
Sự biết ơn.
Sự quý mến.
Sự dựa dẫm.
Sự trân trọng dành cho người bạn hiếm hoi luôn ở bên mình.
Chỉ có điều, tất cả những cảm xúc ấy vẫn chưa phải là tình yêu.
Naoko hiểu Watanabe yêu mình sâu đậm.
Cô cũng từng cố gắng đáp lại.
Cô muốn yêu anh.
Muốn đền đáp những gì anh dành cho mình.
Muốn trở thành người mà anh mong đợi.
Nhưng tình yêu không phải thứ có thể tạo ra chỉ bằng nỗ lực.
Có những người rất tốt với ta.
Ta biết ơn họ.
Ta quý trọng họ.
Nhưng trái tim vẫn không rung động.
Bi kịch của Naoko nằm ở đó.
Cô không muốn làm tổn thương Watanabe.
Thế nên cô luôn cố gắng đáp lại tình cảm của anh bằng tất cả những gì mình có thể.
Cho đến tận cuối cùng.
Bởi hơn ai hết, cô hiểu rằng mình đang nợ anh một lời cảm ơn, một lời xin lỗi và cả một lời tạm biệt.
Hai tam giác tình cảm soi chiếu lẫn nhau
Ở phần trước, chúng ta đã nói Kizuki chính là chìa khóa để bước vào thế giới của Rừng Na Uy. Và khi nhìn sâu hơn, có thể thấy Murakami dường như đã cố tình xây dựng hai mô hình quan hệ gần như phản chiếu nhau.
Nhóm thứ nhất gồm Kizuki, Naoko và Watanabe.
Nhóm thứ hai gồm Naoko, Watanabe và Reiko.
Nếu đặt hai nhóm cạnh nhau, sự tương đồng hiện lên khá rõ.
Kizuki và Naoko là một cặp đôi trên danh nghĩa, nhưng người thực sự hiểu Kizuki lại là Watanabe. Trước khi chết, Kizuki không tìm gặp Naoko mà tìm đến Watanabe. Sau cái chết của Kizuki, Naoko lại bước vào mối quan hệ thân mật với Watanabe.
Ở nửa sau câu chuyện, Naoko và Watanabe trở thành một cặp đôi lửng lơ giữa tình yêu và sự phụ thuộc. Nhưng người thực sự gần gũi với Naoko lại là Reiko. Trước khi tự sát, Naoko tâm sự với Reiko nhiều hơn với Watanabe. Và sau khi Naoko qua đời, người ở bên Watanabe lại chính là Reiko.
Nhìn từ góc độ này, hai tam giác tình cảm giống như hai hình ảnh phản chiếu của nhau.
Từ đó, tác giả bài viết cho rằng Murakami đã để lại nhiều câu trả lời mà ông không nói thẳng bằng lời.
Vì sao Watanabe và Reiko ngủ với nhau?
Nếu đọc theo hướng giải thích này, trước tiên cần khẳng định một điều:
Watanabe không yêu Reiko.
Tình cảm anh dành cho Naoko là thứ ám ảnh xuyên suốt cả cuốn tiểu thuyết. Với Midori, ít nhất vẫn tồn tại sức hút và khả năng phát triển thành tình yêu. Thậm chí với Hatsumi, anh cũng từng có những rung động mơ hồ.
Nhưng với Reiko, điều tồn tại chủ yếu là tình bạn và sự cảm thông giữa hai con người từng đi qua mất mát.
Bản thân Watanabe cũng chưa bao giờ coi Reiko là đối tượng tình cảm.
Vậy vì sao chuyện ấy vẫn xảy ra?
Theo cách lý giải của tác giả bài viết, có hai nguyên nhân.
Sự giải tỏa sau một thời gian dài kìm nén
Từ khi quyết định theo đuổi Naoko, Watanabe gần như từ bỏ lối sống phóng túng trước đây.
Anh không còn lao vào những cuộc tình ngắn ngủi như thời còn đi cùng Nagasawa.
Ngay cả khi Midori dành thiện cảm rõ ràng cho mình, Watanabe vẫn luôn giữ khoảng cách bởi trong lòng anh chỉ có Naoko.
Nói cách khác, suốt một thời gian dài, anh đã sống trong trạng thái kiềm chế cảm xúc và ham muốn của bản thân.
Thế nhưng cuối cùng Naoko vẫn ra đi.
Cái chết của cô khiến mọi hy vọng mà Watanabe bám víu bấy lâu hoàn toàn sụp đổ.
Trong hoàn cảnh ấy, mối quan hệ giữa anh và Reiko được tác giả bài viết xem như một sự giải tỏa về mặt tâm lý lẫn thể xác, hơn là biểu hiện của tình yêu.
Chấp nhận rằng mọi thứ đã kết thúc
Ở một tầng ý nghĩa khác, hành động ấy còn được xem như dấu hiệu cho thấy Watanabe cuối cùng đã chấp nhận sự thật.
Trong suốt thời gian Naoko còn sống, anh luôn giữ cho mình một giới hạn nhất định.
Sự kiềm chế đó bắt nguồn từ tình yêu.
Nhưng khi Naoko không còn nữa, giới hạn ấy cũng mất đi ý nghĩa.
Theo cách hiểu này, việc Watanabe ở bên Reiko giống như một nghi thức khép lại quá khứ.
Không phải khởi đầu cho một tình yêu mới.
Mà là sự thừa nhận rằng câu chuyện với Naoko đã thực sự đi đến hồi kết.
Watanabe có yêu Midori không?
Đây có lẽ là câu hỏi gây tranh cãi nhất trong cộng đồng độc giả Rừng Na Uy.
Tác giả bài viết đưa ra một quan điểm khá cực đoan: trong phần lớn thời lượng của câu chuyện, Watanabe chưa từng thực sự yêu Midori.
Dù anh đi chơi với cô.
Dù họ cùng ăn uống, xem phim và trò chuyện.
Dù anh từng nói những câu rất lãng mạn.
Nhưng trong mắt tác giả bài viết, tất cả những điều đó vẫn chưa đủ để chứng minh tình yêu.
Bởi trái tim của Watanabe lúc ấy vẫn hướng về Naoko.
Anh vẫn sống trong ký ức của cô.
Vẫn chờ đợi cô.
Vẫn đặt cô ở vị trí quan trọng nhất trong cuộc đời mình.
Vì thế, Midori giống một khả năng hơn là một hiện thực.
Một cánh cửa còn khép hờ.
Chỉ khi Naoko qua đời, Watanabe mới đứng trước cơ hội thật sự để bước sang một chương mới.
Còn việc cuối cùng anh có đến được với Midori hay không, Murakami không đưa ra câu trả lời rõ ràng.
Tình yêu và tình dục trong "Rừng Na Uy"
Một trong những chủ đề được bàn luận nhiều nhất khi nhắc đến Rừng Na Uy là mối quan hệ giữa tình yêu và tình dục.
Theo quan điểm của tác giả bài viết, Murakami đã xây dựng hai trạng thái hoàn toàn khác nhau.
Khi chưa yêu hoặc không yêu, tình dục có thể tồn tại như một bản năng rất tự nhiên của con người.
Nó là ham muốn, là sự thôi thúc về thể xác.
Watanabe thời trẻ cùng Nagasawa lang thang tìm kiếm những cuộc phiêu lưu ngắn ngủi chính là ví dụ điển hình cho trạng thái ấy.
Nhưng khi tình yêu xuất hiện, tình dục không còn là chuyện đơn thuần của bản năng.
Nó bắt đầu bị ràng buộc bởi cảm xúc, trách nhiệm và sự lựa chọn.
Watanabe từ bỏ lối sống tự do trước đây để chờ đợi Naoko chính là một biểu hiện của sự thay đổi đó.
Dưới góc nhìn này, tình yêu không được chứng minh bằng lời nói, mà bằng những điều con người sẵn sàng từ bỏ hoặc gìn giữ vì người mình yêu.
Đó cũng là lý do các mối quan hệ trong Rừng Na Uy luôn đầy mâu thuẫn.
Các nhân vật không chỉ đi tìm tình yêu.
Họ còn đi tìm ý nghĩa tồn tại của chính mình.
Và đôi khi, hai thứ ấy không phải lúc nào cũng là một.
Nagasawa: Người từ chối tình yêu để theo đuổi lý tưởng
Nếu đã nói về tình yêu và tình dục trong Rừng Na Uy, thì không thể bỏ qua Nagasawa.
Đây có lẽ là một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất của Murakami.
Nagasawa gần như sở hữu mọi thứ mà người khác mơ ước: xuất thân danh giá, học lực xuất sắc, dễ dàng đỗ vào Đại học Tokyo, thành công trong kỳ thi công chức vốn nổi tiếng khắc nghiệt. Anh thông minh, có sức hút, nói được nhiều ngoại ngữ và luôn là trung tâm trong bất kỳ tập thể nào.
Nhưng điều khiến Nagasawa đặc biệt không nằm ở năng lực, mà nằm ở triết lý sống.
Anh từng nói hai câu nổi tiếng.
Một là: hãy trở thành một quý ông.
Theo cách hiểu của anh, quý ông là người chỉ làm những điều mình phải làm, chứ không phải những điều mình muốn làm.
Hai là: đừng thương hại bản thân.
Bởi người luôn tự thương hại mình chỉ là những kẻ yếu đuối.
Nhiều độc giả yêu thích Nagasawa bởi sự quyết liệt ấy. Nhưng điều đáng chú ý hơn là anh hiểu rất rõ mình muốn gì và sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để đạt được nó.
Trong đó có cả tình yêu.
Nagasawa có yêu Hatsumi không?
Theo cách nhìn của tác giả bài viết này, câu trả lời là có.
Nagasawa không phải người vô cảm.
Ngược lại, chính vì có tình cảm nên anh mới lựa chọn làm tổn thương Hatsumi.
Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đó là bi kịch của nhân vật này.
Nagasawa có một mục tiêu sống rất rõ ràng. Anh muốn đạt được thành tựu lớn lao trong sự nghiệp. Trong tương lai mà anh hình dung, không có chỗ cho một cuộc sống gia đình bình thường.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc không có chỗ cho Hatsumi.
Vấn đề không phải Hatsumi chưa đủ tốt.
Ngược lại.
Trong toàn bộ cuốn tiểu thuyết, rất khó tìm được người phụ nữ nào trưởng thành, ấm áp và bao dung hơn cô.
Nếu xét về mọi mặt, Hatsumi gần như là người bạn đời lý tưởng.
Nhưng chính vì thế, Nagasawa càng không cho phép bản thân gắn bó với cô.
Bởi một khi tình cảm trở thành điểm yếu, nó có thể kéo anh chệch khỏi con đường mà anh đã lựa chọn.
Vì thế, Nagasawa luôn giữ khoảng cách với mọi cảm xúc.
Anh lạnh lùng với Hatsumi.
Anh cư xử như thể chẳng có điều gì thực sự quan trọng.
Anh từ chối để bất kỳ ai trở thành trung tâm cuộc sống của mình.
Vì sao Nagasawa liên tục qua lại với nhiều phụ nữ?
Thông thường, người ta sẽ giải thích điều này bằng sự đào hoa hoặc ham muốn.
Nhưng tác giả bài viết đưa ra một cách hiểu khác.
Theo quan điểm này, những cuộc tình chóng vánh của Nagasawa thực chất là cách anh phủ nhận sự tồn tại của tình yêu.
Bởi nếu tình yêu xuất hiện, nó sẽ kéo theo những ràng buộc.
Mà ràng buộc chính là điều Nagasawa muốn tránh nhất.
Anh không cho phép mình quá gắn bó với bất kỳ ai.
Không cho phép bản thân chìm đắm trong một mối quan hệ.
Ngay cả khi đã yêu Hatsumi, anh vẫn dùng những cuộc vui bên ngoài để tự nhắc nhở mình rằng bản thân chưa thuộc về ai cả.
Đó là cách anh bảo vệ lý tưởng của mình.
Nhưng đồng thời cũng là cách anh từng bước hủy hoại người con gái yêu mình nhất.
Bi kịch của Hatsumi
Điều đau lòng nhất là Nagasawa hiểu tất cả.
Anh biết Hatsumi muốn gì.
Biết cô đang chờ đợi điều gì.
Biết tương lai mà cô mong muốn.
Nhưng anh chưa từng hứa hẹn.
Chưa từng trao cho cô hy vọng.
Bởi anh hiểu mình không thể mang đến điều cô cần.
Theo cách nhìn này, sự lạnh lùng của Nagasawa không xuất phát từ thờ ơ.
Mà là một lựa chọn có chủ đích.
Anh muốn Hatsumi tự rời đi.
Muốn cô nhận ra rằng con đường này sẽ không dẫn đến đâu cả.
Đáng tiếc, tình yêu không vận hành theo lý trí.
Hatsumi vẫn ở lại.
Và cuối cùng, chính cô là người phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.
Sau khi Hatsumi qua đời, dường như Nagasawa đã mất đi thứ cuối cùng còn kết nối anh với phần cảm xúc con người bên trong mình.
Thứ mà anh vừa muốn giữ lấy, vừa muốn từ bỏ.
Và khi nó biến mất, điều còn lại chỉ là con đường sự nghiệp mà anh từng lựa chọn ngay từ đầu.
Có lẽ từ khoảnh khắc ấy, Nagasawa mới thực sự trở thành kiểu “quý ông” mà anh luôn muốn trở thành.
Tình dục không chỉ là tình yêu, mà còn là sức sống
Xuyên suốt Rừng Na Uy, tình dục luôn xuất hiện như một chủ đề quan trọng.
Nhưng nếu chỉ nhìn nó dưới góc độ tình yêu thì vẫn chưa đủ.
Theo cách lý giải của tác giả bài viết, tình dục còn mang một ý nghĩa khác: biểu tượng của sinh lực sống.
Đối với động vật, tình dục gắn với bản năng sinh tồn và duy trì nòi giống.
Còn với con người, nó còn phản ánh khả năng kết nối với cuộc sống.
Khi một người vẫn còn ham muốn, vẫn còn bị thôi thúc bởi những cảm xúc nguyên sơ nhất của cơ thể, điều đó phần nào cho thấy họ vẫn đang gắn bó với thế giới này.
Vẫn còn điều gì đó níu giữ họ lại.
Theo góc nhìn ấy, tình dục trong Rừng Na Uy không đơn thuần là khoái cảm.
Nó là một dấu hiệu của khát vọng sống.
Là biểu hiện của năng lượng tồn tại bên trong mỗi con người.
Ngược lại, khi con người đánh mất sự hứng thú với mọi thứ xung quanh, kể cả những bản năng căn bản nhất, đó cũng là lúc họ tiến gần hơn tới vực thẳm.
Kizuki là như vậy.
Naoko cũng là như vậy.
Họ không chỉ đánh mất tình yêu.
Họ dần đánh mất mọi kết nối với cuộc sống.
Điều đối lập với cái chết là gì?
Watanabe từng nói một câu nổi tiếng:
"Cái chết không đối lập với sự sống. Nó là một phần của sự sống."
Nhiều người yêu thích câu nói này bởi sự sâu sắc của nó.
Nhưng nếu cái chết không đối lập với sự sống, vậy thứ gì mới thực sự đối lập với cái chết?
Tác giả bài viết đưa ra một đáp án rất đáng suy ngẫm:
Đó là tình yêu.
Không chỉ là tình yêu nam nữ.
Mà là mọi thứ khiến con người còn muốn sống tiếp.
Tình thân.
Tình bạn.
Niềm đam mê.
Những điều khiến ta rung động.
Những điều khiến ta mong chờ ngày mai.
Đó mới là thứ chống lại cái chết.
Sự sống và cái chết chỉ là hai trạng thái tồn tại.
Còn tình yêu, theo nghĩa rộng nhất của từ này, mới là nguồn năng lượng giúp con người tiếp tục bước đi.
Reiko thực sự có tình cảm với Watanabe?
Trong số các nhân vật của Rừng Na Uy, Reiko có lẽ là người thường bị độc giả bỏ qua nhất.
Nhưng tác giả bài viết cho rằng Reiko thực chất có tình cảm đặc biệt với Watanabe.
Ít nhất là sự quý mến vượt trên mức bạn bè thông thường.
Lý do đầu tiên nằm ở hoàn cảnh của Reiko.
Bà đã sống nhiều năm trong môi trường điều trị khép kín, gần như tách biệt với xã hội bên ngoài.
Bạn bè không còn.
Gia đình cũng không còn thân thiết.
Trong một cuộc sống thiếu vắng những kết nối thân mật như vậy, sự xuất hiện của Watanabe trở nên đặc biệt hơn rất nhiều.
Không chỉ vì tính cách của anh.
Mà còn vì anh đại diện cho thế giới bên ngoài mà Reiko đã đánh mất từ lâu.
Ngoài ra, Reiko luôn thể hiện sự tin tưởng đặc biệt với Watanabe.
Ngay từ những lần gặp đầu tiên, bà đã kể cho anh nghe những câu chuyện riêng tư nhất trong đời mình.
Sau đó còn mong được nhận thư từ anh.
Mong được trò chuyện với anh.
Mong được duy trì kết nối ấy.
Tất cả đều cho thấy Watanabe đã trở thành một người rất quan trọng trong thế giới của Reiko.
Cuộc chia tay trên chuyến tàu
Khoảnh khắc khiến tác giả bài viết tin rằng Reiko có tình cảm với Watanabe nhất chính là cảnh chia tay cuối cùng.
Khi lên tàu rời đi, Reiko bật khóc.
Đó không giống nỗi buồn của một tình bạn thông thường.
Mà giống cảm giác phải từ biệt một người rất quan trọng với mình.
Một người mà mình yêu quý nhưng biết chắc không thể cùng đi tiếp.
Có lẽ chính vì hiểu điều đó nên Reiko chưa bao giờ thổ lộ.
Bà đủ trưởng thành để nhận ra khoảng cách tuổi tác, hoàn cảnh sống và những khác biệt giữa hai người.
Có những tình cảm không phải vì không đủ sâu nên không được nói ra.
Mà vì quá hiểu hiện thực nên lựa chọn giữ lại trong lòng.
Đó cũng là điều khiến Reiko trở thành một trong những nhân vật buồn nhất của Rừng Na Uy.
Không ồn ào.
Không tuyệt vọng như Naoko.
Nhưng âm thầm mang theo một nỗi cô đơn rất dài phía sau nụ cười của mình.
Midori: Cô gái mà ai cũng yêu mến
Nếu Naoko là nhân vật khiến người đọc day dứt nhất trong Rừng Na Uy, thì Midori có lẽ là người được yêu thích nhất.
Khi nhắc đến Midori, đa số độc giả sẽ nghĩ ngay đến một cô gái hồn nhiên, cởi mở, thẳng thắn và đầy sức sống.
Điều đó hoàn toàn đúng.
Nhưng theo tôi, sức hút lớn nhất của Midori lại nằm ở một điểm khác.
Đó là sự phù hợp.
Là cách cô từng bước bước vào cuộc sống của Watanabe một cách tự nhiên đến mức người ta gần như không nhận ra.
Thật khó xác định Midori bắt đầu có tình cảm với Watanabe từ khi nào.
Có lẽ sớm hơn rất nhiều so với những gì chúng ta nghĩ.
Nhìn lại toàn bộ câu chuyện, ta sẽ thấy cô luôn biết cách để lại dấu ấn trong lòng người đối diện.
Từ những câu chuyện riêng tư về gia đình.
Những lời nói nửa thật nửa đùa.
Những bữa ăn cô tự tay chuẩn bị.
Những lần xuất hiện được chăm chút kỹ càng.
Hay đơn giản chỉ là những cuộc trò chuyện tưởng như vu vơ nhưng luôn khiến người khác nhớ mãi.
Mỗi hành động của Midori đều mang theo một nét duyên rất riêng.
Nhẹ nhàng.
Tự nhiên.
Không gượng ép.
Dù cuộc sống lúc đó của cô cũng đầy khó khăn và áp lực, cô chưa bao giờ biến những nỗi khổ của mình thành gánh nặng cho người khác.
Đó là điểm rất đáng quý.
Nếu so với Reiko, sự khác biệt sẽ càng rõ hơn.
Những câu chuyện Reiko chia sẻ thường nặng nề, phức tạp và chất chứa nhiều tổn thương.
Còn Midori lại giống như một cơn gió xuân.
Không cần cố gắng gây ấn tượng, cô vẫn khiến người đối diện cảm thấy thoải mái khi ở bên.
Có lẽ đó cũng chính là cách Midori tiến lại gần Watanabe.
Không phải bằng những lời tỏ tình trực diện.
Không phải bằng những tín hiệu quá rõ ràng.
Mà bằng sự hiện diện.
Bằng những cuộc gặp gỡ.
Bằng việc cho người kia thấy con người thật của mình.
Một cách tự nhiên nhất.
Bởi đôi khi, cách chinh phục hiệu quả nhất không phải là cố khiến ai đó yêu mình.
Mà là để họ cảm thấy hạnh phúc khi ở cạnh mình.
Nếu sau tất cả những điều đó mà đối phương vẫn không rung động, có lẽ đơn giản là duyên phận chưa đủ.
Ít nhất, không ai phải khó xử.
Không ai phải tổn thương vì những lời nói ra quá sớm.
Đó là sự khéo léo mà không phải ai cũng có được.
Điều đáng quý nhất ở Midori
Điều khiến tôi thực sự trân trọng Midori không phải vẻ ngoài hay tính cách sôi nổi.
Mà là khả năng vẫn giữ được tình bạn với người mình thích.
Trong thực tế, rất nhiều người không làm được điều đó.
Khi yêu một ai đó, họ hoặc vội vàng tiến tới, hoặc chọn cách rời xa.
Nhưng Midori thì khác.
Cô vẫn ở lại.
Vẫn trò chuyện.
Vẫn quan tâm.
Vẫn làm bạn.
Ngay cả khi biết trong lòng Watanabe còn có bóng hình người khác.
Đó là sự kiên nhẫn và trưởng thành đáng nể.
Đằng sau nụ cười của Midori là cả một thế giới
Có lẽ vì những ưu điểm của Midori quá nổi bật nên nhiều người quên mất cuộc sống của cô thực chất không hề dễ dàng.
Khi xuất hiện trong truyện, Midori chỉ mới là một cô gái vừa bước vào đại học.
Ở độ tuổi mà nhiều người vẫn còn được gia đình che chở.
Thế nhưng cô gần như đã phải tự mình đối mặt với mọi thứ.
Mẹ mất từ sớm.
Cha mắc bệnh nặng và cũng không còn sống được bao lâu.
Đó là những biến cố đủ sức đánh gục rất nhiều người.
Thế nhưng Midori vẫn xuất hiện với nụ cười trên môi.
Vẫn hoạt bát.
Vẫn lạc quan.
Vẫn mang đến năng lượng tích cực cho những người xung quanh.
Người ta thường yêu vẻ đẹp của Midori.
Nhưng ít ai nghĩ đến cái giá mà cô đã phải trả để giữ được vẻ tươi sáng ấy.
Có những người sinh ra đã gặp nhiều may mắn.
Cũng có những người phải học cách trưởng thành từ rất sớm.
Midori thuộc nhóm thứ hai.
Cô đi qua bất hạnh nhưng không để bất hạnh định nghĩa con người mình.
Chính điều đó mới là sức mạnh lớn nhất của nhân vật này.
Midori có thực sự không được cha mẹ yêu thương?
Nhiều độc giả cho rằng tuổi thơ của Midori thiếu thốn tình cảm.
Rằng cha mẹ cô không đủ quan tâm đến con cái.
Nhưng có lẽ mọi chuyện không đơn giản như vậy.
Cha của Midori có thể vụng về.
Có thể không giỏi thể hiện tình cảm.
Có thể là một người đàn ông cứng nhắc và thô ráp.
Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc ông không yêu con gái mình.
Có một chi tiết nhỏ trong truyện thường bị bỏ qua.
Khi Midori bỏ nhà đi, chính người cha đang nằm trên giường bệnh vẫn luôn mong cô quay về.
Và trên hành trình tìm con gái, ông còn kể cho cô nghe những câu chuyện về trận động đất năm xưa.
Nghe có vẻ bình thường.
Nhưng thực ra đó là một dạng yêu thương.
Bởi giữa những người thực sự xa cách nhau, đôi khi ngay cả một cuộc trò chuyện bình thường cũng không thể xảy ra.
Có những người sống cạnh nhau nhưng không hề yêu thương nhau.
Có những người yêu thương nhau nhưng lại chẳng thể thấu hiểu.
Có những người không còn yêu nhưng cũng không đủ nhẫn tâm để nói lời chia tay.
Lại có những người vừa yêu, vừa hiểu nhau, nhưng cuối cùng vẫn không thể ở bên nhau.
Có lẽ đó cũng chính là điều Murakami muốn kể trong Rừng Na Uy.
Đó không chỉ là câu chuyện về tình yêu.
Mà còn là câu chuyện về những con người cố gắng tìm đường đến với nhau, rồi lại lạc mất nhau giữa cuộc đời.
Và đôi khi, điều còn lại sau tất cả không phải là việc ai thuộc về ai.
Mà là những dấu vết họ để lại trong cuộc đời nhau.
Hết.
COMMENTS